Терезе арқылы күнге күйюге бола ма?
Күн туралы мифтерді жоққа шығарамыз
Күнге күйюге немесе күйіп қалуға
терезе арқылы бола ма?
Бұл мақала күнге күю мен күнге күйіп қалуға қатысты кең таралған мифтерді жоққа шығарып, әртүрлі жағдайларда теріңізді қалай қорғау керек екенін түсінуге көмектеседі.
Қысқаша айтқанда, иә – бұл мүмкін. Күнге біртіндеп күюге жауапты UVA сәулелері терезелердің көпшілігі арқылы өтеді, сондықтан күнге күюге және терінің күннен зақымдалуына әсер етуі мүмкін. Алайда мұндай күю ашық ауада тікелей күн астында болумен салыстырғанда әлдеқайда әлсіз болады. Ұзақ уақыт бойы UVA сәулелерінің әсерінде болу, үйде де, далада да, теріңізге зиян келтіретінін есте ұстаған жөн.
Тағы да қысқа жауап – иә, бұл сирек болса да, ұзақ уақыт әсер еткен жағдайда терезе арқылы күнге күйіп қалуға болады. Күнге күйіп қалғаныңызды бірден байқамауыңыз мүмкін, көбіне оның белгілері біраз уақыттан кейін ғана көрінеді.
Сонымен қатар шыны арқылы күн сәулесіне ұзақ әсер ету терінің басқа да проблемаларын – күннен зақымданған тері, ерте қартаю белгілері және тері қатерлі ісігінің даму қаупінің артуын тудыруы мүмкін. Терезе жанында ұзақ уақыт өткізетін болсаңыз, UVA сәулелерінен болатын ықтимал зақымдануды барынша азайту үшін қорғану шараларын қолдану маңызды.
Иә, болады. Көлік терезелеріндегі шыны УК сәулеленуді ішінара сүзуге арналған, бірақ ол бұл міндетті мінсіз атқармайды. Алдыңғы әйнек, әдетте, UVA және UVB сәулелерінің көбін бөгейді, ал люк пен бүйір терезелер көбірек сәулені өткізіп жібереді – яғни сіз төбеден немесе жан жағынан түскен күннен көбірек күнге күйюге немесе күйіп қалуға бейімсіз, алдыңғы жағынан түскен күнге қарағанда.
2016 жылғы зерттеу алдыңғы әйнектің UVA сәулелерінің 96%-на дейін бөгейтініне, ал жүргізуші жақ бүйір терезенің небәрі 71% сәулені ғана бөгейтініне* назар аударады. Сондай-ақ өмірінің көп бөлігін көлік жүргізумен өткізетін адамдарда УК әсерінен тері зақымдану қаупі жоғары екенін көрсететін бірнеше зерттеулер бар.
*Brian S Boxer Wachler, Assessment of Levels of Ultraviolet A Light Protection in Automobile Windshields and Side Windows. JAMA Ophthalmol. 2016 Jul 1;134(7):772-5.
Терезе арқылы
күнге күйюге немесе күйіп қалуға әсер ететін 3 фактор
- Шыны түрі:
Терезе әйнегі арқылы өтетін УК сәулеленудің мөлшері шыны мен әйнектеме түріне байланысты. Мысалы, бір және қос қабатты әйнектер, сондай-ақ қараңғылатылған және қараңғылатылмаған терезелерде УК сәулелерінің өту деңгейі әртүрлі болады.
• Бір қабатты әйнек:
Көбірек УК сәулелерін өткізіп, терезе жанында отырған адамдар үшін күнге күйю мен терінің күннен зақымдалу қаупін арттырады.
• Қос қабатты әйнек:
УК сәулелерінің әйнек арқылы өтуін азайту арқылы жақсырақ қорғаныс береді, бірақ терезе жанында отырғандар үшін қауіп толық жойылмайды.
• Терезе үлбірлері мен пленкалары:
Арнайы үлбірлер мен пленкалар терезеге жабыстырылып, УК сәулелерінің өтетін мөлшерін азайта алады, осылайша қарапайым шыныға қарағанда жоғары деңгейлі қорғаныс ұсынады - Терезе жанында өткізген уақыт:Күн сәулесі түскен жерде қанша уақыт өткізсеңіз, теріңізге күннің әсер ету ықтималдығы сонша артады.
- Тері түрі:
Теріңіз өндіретін меланин мөлшері мен түрі УК сәулелеріне сезімталдық деңгейіне әсер етеді.
Кімдерде
терезе арқылы күннен зақымдану қаупі жоғары?
Жолда көп уақыт өткізетін адамдар – жүк көлігі, жеткізу қызметі немесе такси жүргізушілері – көлік терезелері арқылы күннен зақымдану қаупі жоғары топқа жатады. Олар ұзақ уақыт бойы күн сәулесінің әсерінде болады, сондықтан терезе арқылы күнге әсер етудің салдарынан күннен қорғайтын құралды жиі жаңартып жағу ұсынылады. Әсіресе жүргізушінің алдыңғы қолы мен беті жиі ашық болатындықтан, осы аймақтарға ерекше назар аударған жөн.
Балаларды жолға шығар алдында, әсіресе терезе жанында отыратын болса, міндетті түрде күннен қорғайтын құралмен майлау керек. Ұзақ сапарда күннен қорғайтын құралды әр 2 сағат сайын қайта жағу ұсынылады.
NIVEA SUN Babies and Kids Sensitive Protect Spray SPF 50+ – жоғары тиімді, суға төзімді, тез сіңетін әрі хош иіссіз күннен қорғайтын құрал. Органикалық түймедақ сығындысы бар тыныштандыратын формула балалар мен сәбилердің сезімтал терісіне арнайы жасалған. Бұл спрей күнге күюге және күн аллергиясына жауапты UVA және UVB сәулелерінен қорғайды әрі күнге сезімталдық реакцияларының даму қаупін азайтуға көмектеседі.
Тағы бір нұсқа – NIVEA SUN Kids Ultra Protect & Play Lotion SPF 50+ – УК сәулелерінен ұзақ уақыт қорғаныс беретін, аса суға төзімді лосьон. Оңай жағылатын формула ашық күнде теңізге немесе көлге барар алдында балалардың терісіне жағып алу үшін өте қолайлы.
Үйден жұмыс істейтіндер немесе көп шынылы ғимараттарда отырғандар күніне айтарлықтай көп күн сәулесін қабылдауы мүмкін, әсіресе тәуліктің белгілі бір уақыттарында. Терезе жанында жұмыс істейтіндер ашық тері аймақтарына күннен қорғайтын құрал жағуы немесе УК сәулелерін азайту үшін перде, жалюзи қолдануы керек.
Теріні қорғау
Күн астында болғанда:
Қорғаныш киім: киім – бірінші қорғаныс желісі. Бас киім, күннен қорғайтын көзілдірік және жеңі ұзын, жеңіл матадан тігілген киімдер УК сәулелерінен қорғайды.
Уақыт маңызды: күннің қарқындылығы 10:00 мен 16:00 арасында ең жоғары болады, сол уақытта күн астында көп болмауға тырысыңыз. Сыртта жүргенде мүмкіндігінше көлеңкеде болыңыз және күннен қорғайтын кремді күні бойы қайта жағып тұрыңыз.
Дене үшін күннен қорғайтын құрал: күн астында жиі ашық тұратын дене бөліктерін, мысалы, қол мен мойынды күннен қорғайтын креммен қорғаңыз.
Бетке арналған күннен қорғайтын құрал: бетке арналған күннен қорғайтын құралды күн сайын жағып, үйде де, далада да теріңізді алдын ала қорғаңыз. NIVEA Invisible Daily Fluid SPF 50+ құралын қолданып көріңіз – құрамында қуатты антиоксидант Ликохалкон бар, ал формуласы өте жеңіл, майландырмайтын және теріде ақшыл із қалдырмайды.
Теріні салқындату:
Теріні тыныштандыру үшін салқын душ немесе ванна қабылдаңыз. Қатты сабындар мен ысқылауды қолданбаңыз, себебі олар теріні одан әрі тітіркендіруі мүмкін.
Афтерсан қолдану:
Теріні салқындатқаннан кейін NIVEA After Sun Spray сияқты жұмсақ афтерсан ылғалдандырғышын жағыңыз – ол күннен кейін теріні тыныштандырып, күнге күю салдарынан зақымдалған терінің белгілерін жеңілдетуге көмектеседі. Құрамында вазелин немесе майлылығы өте жоғары өнімдерді қолданбаңыз, өйткені олар жылуды ұстап қалып, күйікті күшейтуі мүмкін.
Суды көп ішу:
Күнге шамадан тыс әсерден туындайтын сусыздануды алдын алу үшін көп мөлшерде су ішіңіз. Алкоголь және кофеинді сусындардан аулақ болыңыз, олар ағзаны одан әрі сусыздандырады.
Ауырсынуды басатын және қабынуға қарсы дәрілерді қолдану:
Күн әсерінен болған ауырсыну мен қабынуды азайту үшін дәріханада еркін сатылатын ауырсынуды басатын және қабынуға қарсы препараттарды қолдануға болады. Әрқашан қаптамадағы нұсқаулықты орындаңыз және қажет болған жағдайда дәрігермен кеңесіңіз.
Кейінгі күн әсерінен қорғау:
Теріңіз жазылып жатқан кезде оны қосымша күн әсерінен қорғау өте маңызды. Көлеңкеде жүріңіз, қорғаныш киім киіңіз және далаға шыққанда ашық тері аймақтарына SPF деңгейі жоғары күннен қорғайтын құрал жағыңыз.
Жедел жәрдем бөліміне жүгіну
Күнге шамадан тыс қатты күйіп қалған жағдайларда кәсіби медициналық көмек алу үшін бірден ауруханаға барыңыз.
