Older and younger women smiling together, with the younger woman's hand on the other's shoulder, against blue

Қышитын тері
себептері мен кеңестер

Терінің қышуына не себеп болатынын және оларды азайтуға арналған кеңестерді NIVEA Body Care зертханасының жетекшісі Маркус Фаваромен бірге ашыңыз.

Қысқаша айтқанда:

Қышитын тері деген не?
Терің бетте ме, денеде ме, әлде бүкіл денеде қыши ма?
Қышитын тері неден болады?
Терің қышиды, бірақ бөртпе жоқ па?
Түнде терің қыши ма?
Қышитын теріге арналған қарапайым күтім кеңестері
Терінің қышуын қалай алдын алуға болады
Қорытынды
Жиі қойылатын сұрақтар

Қышитын тері
деген не?

Терінің қышуы, медицинада пруритус деп аталатын бұл жағдай, теріні қатты қасқың келетін жағымсыз сезім. Ол дененің кез келген бөлігінде пайда болуы мүмкін және көбіне уақытша болса да, кейде ұзаққа созылып, айтарлықтай жайсыздық туғызады. Терінің қышуы әртүрлі факторлардан туындауы мүмкін: құрғақ тері, аллергия, тітіркендіргіштер немесе инфекциялар. Кей жағдайларда теріде көзге көрінетін бөртпе немесе төмпешіктерсіз де қышу байқалады.

Кез келген адамда анда-санда терінің қышуы қалыпты құбылыс, бірақ ол ұзаққа созылса немесе өте күшейсе, назар аударуды қажет ететін жасырын мәселенің белгісі болуы мүмкін. Мұндай жағдайда міндетті түрде дәрігерге көрінген жөн. Себептерді түсіну және дұрыс емдеу әдісін табу жайсыздықты бақылауға алып, жеңілдетуге көмектеседі.

Soft blue gradient background with subtle cloudy white swirls and a lightly textured appearance

Терің қышуы
бетте ме, денеде ме, әлде бүкіл денеде ме?

1
Дене
Қышитын терінің ең жиі себептерінің бірі – құрғақ тері, маусымдық аллергия немесе терінің тітіркендіргішпен жанасуы. Денедегі қышудың басқа да ортақ себептеріне масалар, өрмекшілер немесе басқа да жәндіктердің шағуы жатады – олардың өзі көзге байқалмауы мүмкін, бірақ сол жері қатты қышиды. Мұндай жәндік шаққандар көбіне алаңдауға себеп болмайды, алайда қышу басылмаса, әрі қарай тексеру үшін дәрігерге көрінуді ұсынамыз.

Аяқтың қышуы, әсіресе, суық мезгілдерде жиі кездеседі – құрғақтыққа, қырынуға немесе тым тар киімге байланысты, ал бай ылғалдандырғышпен жұмсартып, тыныштандыруға болады. Қолдың қышуы, керісінше, қолды жиі жуу, тазартқыш құралдармен жұмыс істеу немесе маусымдық құрғақтық салдарынан пайда болуы мүмкін, ал оған нәзік, хош иіссіз қол кремдері жақсы көмектеседі.

2
Бет
Беттегі қышу көбіне қыс мезгілінде кездеседі – мұның себебі суық әрі құрғақ ауа, ол бет терісін құрғатып, тітіркендіруі мүмкін. Маусымдық немесе қоршаған ортаға байланысты аллергия бүкіл денеде қышуды тудырып, әсіресе бетте қатты сезіледі. Бет терісінің қышуының басқа себептеріне тағамға/дәріге аллергия, сондай-ақ бет ұштарында қышу мен шаншу сезімін беретін розацеа секілді тері аурулары жатады.

3
Бүкіл дене
Бүкіл дененің қышуы экзема, ксероз сияқты тері ауруларымен байланысты болуы мүмкін. Сонымен қатар, ол инфекциялармен немесе бауыр, бүйрек аурулары, диабет, қалқанша безі проблемалары, анемия немесе лимфома секілді ауыр патологиялармен де байланысты болуы ықтимал. Барлық жағдайда себепті анықтап, дұрыс ем алу үшін дәрігердің тексеруінен өткен жөн.

Қышитын терінің 5 басты себебі

Қышитын
тері неден болады?

Қышитын тері көптеген себептерден туындауы мүмкін, олардың көбін дұрыс күтіммен жеңілдетуге болады. Ең жиі кездесетін себептер мыналар:

1
Құрғақ тері:
Әсіресе суық мезгілдерде ең негізгі себептердің бірі. Тері ылғалды жоғалтқанда тартылады, қабыршақтанады, тітіркеніп, үнемі қышитын болады.

2
Аллергия:
Маусымдық аллергия, белгілі бір тағамдарға сезімталдық немесе кейбір тері күтімі өнімдеріне реакция қышуды күшейте алады. Терің тозаңға, шаңға немесе сабын мен лосьон құрамындағы ингредиенттерге жауап беруі мүмкін. Егер қышу ұзаққа созылып немесе өте күшті болса, міндетті түрде дәрігердің кәсіби кеңесіне жүгінген дұрыс.

3
Тері аурулары:
Экзема, псориаз, есекжем сияқты аурулар теріні қышытып, қабынуға әкеледі. Мұндай жағдайларда теріні тыныштандырып, қалпына келтіру үшін арнайы ем және күтім қажет болуы мүмкін.

4
Инфекциялар:
Зеңді, бактериялық инфекциялар немесе желшешек секілді вирустар қатты қышуды туындатуы мүмкін. Мұндай ауруларды емдеу жолын міндетті түрде дәрігермен кеңесіп таңдаңыз.

5
Қоршаған орта факторлары:
Өте ыстық немесе өте суық ауа райы теріні құрғатып, қышытуы мүмкін. Сол сияқты күнге ұзақ күю немесе хлорланған суға жиі түсу де теріні тітіркендіреді.

Smiling woman in a blue sleeveless top sitting with her arms around her bent knees beside blue artwork

Қышитын тері бірақ бөртпе жоқ па?

Бөртпесіз қышитын терінің ең жиі себебі тағы да сол құрғақ тері. Мұндай құрғақтық көбіне қоршаған ортаға байланысты факторлардан туындайды: күнге ұзақ күю, суық қысқы ауа, құрғақ климат немесе судың әсеріне шамадан тыс түсу. Жас ұлғайған сайын терінің табиғи майлары азаяды, сондықтан тері құрғауға бейім болып, қышу күшейеді. Дегенмен бұл жағдай кейде жасырын аурулардың белгісі де болуы мүмкін. Күмәндансаңыз, міндетті түрде дәрігерге қаралыңыз.

Қышитын тері түнде ме?

Түнде терінің қышуының техникалық атауы – ноктюрнальды пруритус. Ол соншалықты жайсыз болуы мүмкін, тіпті ұйқысыз түндерге әкеледі. Түнгі қышудың себептерін шартты түрде былай бөлуге болады:

Табиғи себептер
Медициналық себептер

Smiling woman holding a white tub of NIVEA Repair & Care cream while resting on a blue blanket

Түнгі қышудың табиғи себептері көбіне циркадиандық ырғақпен байланысты – бұл ағзаның қоршаған ортаға жауап ретінде өтетін ішкі 24 сағаттық циклі. Кешке қарай қан айналымы мен дене температурасы жоғарылай түседі, осының нәтижесінде терінің температурасы да көтеріледі, ал бұл қышуды күшейте алады. Циркадиандық ырғаққа сәйкес ағза тәулік бойы әртүрлі заттарды бөледі, олардың деңгейі уақытқа байланысты өзгереді. Түнде ағза көбірек цитокин бөледі – ол қабынуды күшейтуі мүмкін – және қабынуды басатын кортикостероид секілді гормондардың өндірісі азаяды.

Түнгі қышудың бірқатар медициналық себептері де бар, бірақ мұны өз бетіңізше диагноз қылмай, алдымен терапевт дәрігерге көрінген жөн. Оларға: тері аурулары (мысалы, экзема), жәндіктер (қотыр кенесі, биттер немесе төсек қапталы), бүйрек пен бауыр аурулары, анемия, қалқанша безінің мәселелері, лейкемия немесе лимфома, сондай-ақ жүйке жүйесі аурулары жатады.

Қышудың себептерінің бірі – ой мен көңіл-күй. Кешке қышу күшейгендей көрінуі мүмкін, өйткені күндіз өзіңізді түрлі істермен алаңдатып, бұл сезімге аз мән бересіз, ал түнде тыныштықта назарыңыз қышуға ауып, оны әлдеқайда күшті сезінесіз.

Қышитын теріге арналған қарапайым
күтім кеңестері

Қышитын теріні жеңілдетудің бірнеше жолы бар, олардың кейбірін үй жағдайында-ақ қолдануға болады. Жылдам әсер беретін қарапайым әдіс – қышыған жерге салқын, дымқыл компресс қою. Суық сумен суланған қол сүлгісін 5–10 минуттай басып тұру бүкіл денеде қышуды басуға көмектесетін тиімді тәсіл болуы мүмкін.

Егер терің құрғақ болса, бұл да қышудың басты себептерінің бірі. Мұндай жағдайда бірінші қадам – теріні жақсы ылғалдандыру. Ұзақ уақыт бойы әсер ететін, қарқынды күтім беретін ылғалдандырғыш немесе лосьон қолдануды ұсынамыз, мысалы, NIVEA Rich Nourishing Body Lotion.

Егер тері күнге шамадан тыс күю салдарынан құрғап, қышитын болса, алоэ вера қосылған, күннен кейін қолдануға арналған ылғалдандырғышты пайдалануды ұсынамыз – мысалы, біздің Moisturising After Sun Lotion құралымызды. Ол бірден жеңілдік беріп, теріні 48 сағатқа дейін ылғалдандырады.

^{*Аспаптық тест, 54 ерікті}

Smiling woman in a blue top holding a blue pump bottle of NIVEA Rich Nourishing Body Milk with 72h moisture

Терінің қышуын
қалай алдын алуға болады

Терінің қышуының алдын алу үшін бірқатар сақтық шараларын қолдануға болады: пайдаланатын құралдарға, теріні қандай ортада ұстайтыныңызға және киім таңдауыңызға назар аударыңыз.

Теріні қоршаған орта әсерінен қорғау үшін температураның күрт өзгеруінен аулақ болыңыз; қышуды болдырмауға қолайлы жағдай – қалыпты ылғалдылығы бар бөлме. Егер құрғақ тері мен экземаға бейім болсаңыз, қыс мезгілінде ауа ылғалдағыш қолдану ұсынылады.

Киім таңдауы да қышуды азайтуға көмектеседі: кең, мақтадан тігілген киім киюге тырысыңыз және жүн мен синтетикалық маталардан аулақ болыңыз. Олар теріні қосымша тітіркендіріп, әсіресе сезімтал тері үшін қышуды күшейтуі мүмкін.

NIVEA Repair & Care хош иіссіз денеге арналған лосьоны
құрғақ теріге арналған

Hand holding a white jar of NIVEA Repair & Care cream for dry and sensitive skin against a blue background

NIVEA Repair & Care Fragrance-Free Body Cream құралын ашыңыз – ол құрғақ әрі сезімтал терінің 5 белгісін жеңілдетуге көмектеседі: құрғау, қышу, қызару, тартылу және тітіркену. Глицерин, провитамин B5 және керамидтер қосылған гипоаллергенді формуласы майлы сезім бермейтін құрылымымен терінің қорғаныс қабатын күшейте отырып, алғашқы-ақ қолданудан бастап тітіркену сезімін тыныштандырады.

Терің тартыла ма, қабыршақтана ма немесе үнемі құрғап тұра ма – NIVEA Repair & Care желісі жайсыздықты азайтып, терінің жайлылық пен төзімділігін қалпына келтіруге көмектеседі.

Біздің маманның пікірі:

«Терінің қышуын жеңілдетуге көмектесетін бірқатар ингредиенттер мен күтім түрлері бар», – дейді NIVEA Body формула әзірлеу зертханасының жетекшісі Маркус Фаваро. «Глицерин, пантенол, аллантоин, керамидтер және гидрогенизделген лецитин сияқты ылғалдандырғыш агенттер теріні қарқынды ылғалдандырып, құрғақтықтан немесе экзема тәрізді жағдайлардан туындайтын тітіркенуді тыныштандыру арқылы әсер етеді.»

Қорытынды

Қышитын тері өте жайсыз әрі мазасыздық тудыратын жағдай болуы мүмкін, бірақ оның себептерін түсіну және теріңе дұрыс күтім жасау жеңілдік әкеледі. Қышу суық ауа райынан, тітіркендіргіштерден немесе жасырын денсаулық мәселелерінен туындаса да, нақты себепті анықтау – жайсыздықты азайтудың басты қадамы. Теріні тұрақты түрде ылғалдандыру және тыныштандыратын құралдар қолдану жайлылықты қалпына келтіріп, әрі қарайғы тітіркенуді болдырмауға көмектеседі. Егер қышу ұзаққа созылса немесе күшейсе, ықтимал жасырын ауруларды анықтау үшін дәрігерге көріну маңызды. Дұрыс күтімнің арқасында қышитын теріні тиімді бақылауда ұстап, тыныштандыруға болады.

Жиі қойылатын сұрақтар

Қышитын тері құрғақтықтан, аллергиялық реакциялардан, жәндік шаққаннан, экзема немесе псориаз сияқты тері ауруларынан, тіпті күйзелістен де туындауы мүмкін. Суық ауа райы немесе тым агрессивті сабындар сияқты сыртқы факторлар да өз үлесін қосады. Кейбір жағдайларда қышитын тері қауіпті инфекция немесе жалпы аурудың белгісі болуы ықтимал. Қосымша симптомдарыңыз болса немесе жағдай нашарласа, дәрігерге көрініңіз.

Бөртпесіз қышу көбіне құрғақ теріден, ішкі тепе-теңдіктің бұзылуынан немесе жеке гигиена құралдарының тітіркендіргіш әсерінен пайда болады. Сонымен қатар, ол бүйрек немесе бауыр аурулары сияқты жағдайлардың симптомы болуы мүмкін, сондықтан ұзаққа созылған белгілермен дәрігерге қаралу қажет.

Түнде ағзаның табиғи ырғақтары – циркадиандық ырғақ деп аталатын ішкі сағат – терінің жұмысын өзгертеді. Бұл ішкі сағат 24 сағаттық цикл барысында температураны, гормондар деңгейін және терінің ылғалдылығын реттейді. Түнде терінің ылғалдылық деңгейі төмендеп, температурасы жоғарылайды, ал бұл қышуды бұрынғыдан да күшті сезінуге себеп болуы мүмкін.

Қышуды жеңілдету үшін қарапайым кеңестер көмектеседі, мысалы, теріге дымқыл мата қою сезімді тыныштандырады. Тері қышымас үшін нәзік, хош иіссіз ылғалдандырғышты тұрақты түрде пайдаланыңыз, душты жылы, бірақ тым ыстық емес сумен қабылдаңыз және агрессивті сабындардан аулақ болыңыз. Глицерин, алоэ вера немесе сезімтал теріге арналған формулаларға енгізілген провитамин B5 сияқты тыныштандыратын ингредиенттер тітіркенуді азайтуға көмектеседі.

Иә, күйзеліс қабынуды күшейту және терінің қорғаныс қабатын өзгерту арқылы терінің қышуын туындатуы немесе ушықтыруы мүмкін. Босаңсу жаттығулары мен тыныс алу техникалары сияқты күйзелісті басқару тәсілдері белгілерді жеңілдетуге көмектеседі.

Теріні тұрақты түрде ылғалдандырып отырыңыз, нәзік күтім құралдарын қолданыңыз, жеткілікті су ішіп, белгілі тітіркендіргіштерден аулақ болыңыз. Жұмсақ әрі тыныс алатын маталардан тігілген киім кию және бөлмеде салқын, жайлы микроклимат сақтау да көмектеседі.

Жүктілік кезіндегі қышу жиі кездеседі және көбіне терінің созылуына, гормондық өзгерістерге немесе қан айналымының артуына байланысты. Ағза жүктілікке бейімделген сайын іш, жамбас және төңірек аймақтарда құрғақтық пен жайсыздық күшеюі мүмкін, бұл қышу сезімін тудырады.